Gelişmelerden anında haberdar olun.
Google’da tercih edilenkaynak olarak ekleyin
Google’ın son dönemde arama motoruna entegre ettiği yapay zekâ destekli özet özellikleri, kullanıcıların arama sonuçlarından doğrudan bilgi almasını sağlıyor. Ancak bu sistem kullanıcıların haber sitelerine tıklama ihtiyacını azaltıyor ve bu da trafik kaybına neden oluyor. Dijital analiz şirketi Semrush verilerine göre, Haziran 2025 ile Haziran 2026 arasındaki dönemde Google kaynaklı organik arama trafiğinde birçok büyük yayın kuruluşunda düşüş yaşandı.
Küresel medya devlerinden bazılarının trafikleri ciddi oranda düşüşe geçti; Politico’nun Google’dan gelen trafiği yaklaşık yüzde 20 azaldı. CNN’in organik Google trafiği yüzde 31 geriledi. Business Insider’ın Google kaynaklı ziyaretçi sayısında yüzde 31 seviyesinde düşüş görüldü. USA Today’in ulusal yayınındaki Google arama trafiği yüzde 18 azaldı.
İngiltere merkezli büyük yayın kuruluşlarından Reach ise Google üzerinden gelen ziyaretçi sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 düştüğünü açıkladı. Daily Mirror, Daily Express, Daily Star gibi 120’den fazla medya markasını bünyesinde bulunduran Reach’in toplam geliri yılın ilk yarısında yüzde 9 düşerek 232,9 milyon sterline geriledi. Şirketin Londra borsasında işlem gören hisseleri ise sonuçların açıklanmasının ardından yüzde 20’den fazla değer kaybetti.
ASIL MESELA HABER ÖZETLERİ DEĞİL, GELİRİN GOOGLE’A KALMASI
“Son dönemde Google tarafından kullanıcılara sunulmaya başlayan özetler, Google’ın internetteki rolünü kökten değiştiriyor. Google günümüze kadar kullanıcıyla internette yer alan bilgiler arasında bir köprü vazifesi üstleniyordu. Bugün ise kullanıcıları kendi ekosisteminde tutmak için haber ajansları ve diğer kullanıcılar tarafından üretilen bilgiyi yapay zekâ algoritmalarıyla sentezleyen bir içerik sağlayıcısına dönüşme eğiliminde” diyen İstanbul Ticaret Üniversitesi Medya ve İletişim Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Berk Çaycı ekledi:
“Yapay zekâ destekli özetler özellikle de haber özetleri haber sitelerinde gazetecilerin emeğiyle üretilen içerikleri çok kısa bir süre içerisinde özetleyerek doğrudan kullanıcılara ulaştırıyor. Kullanıcılar artık Google üzerinde ilgili haber sitelerine yönlendirilmeden hemen önce ilk sırada haber özetleriyle karşılaşıyor. Bu durum ise kullanıcılara ‘tıklamasız arama’ alışkanlığı kazandırıyor. Bu noktada asıl mesele yapay zekâ algoritmalarının haber içeriklerini özetlemesi değil, bu haber özetlerinin ekonomik değerinin önemli ölçüde Google’da kalmasıdır.”
MEDYANIN GELECEĞİ NASIL ETKİLECEK?
“Bu ‘tıklamasız arama’ alışkanlığı, haberciliğin ve haber sitelerinin geleceğini teknik olarak nasıl etkileyecek?” diye sorduğumuz Doç. Dr. Berk Çaycı, “Google’ın yapay zekâ özetlerini kullanıcılara arama sonuçlarının üzerinde ilk sırada sunması, internette üretilen ekonomik değerin kimler arasında ve ne ölçüde paylaşılacağını yeniden belirliyor” dedi ve bu durumun medyanın geleceğine olabilecek etkilerini anlattı:
— ‘Tıklamasız arama’ durumu, haber siteleri için kullanıcı trafiğinin azalması anlamına geliyor. Haber sitelerinin kullanıcı trafiğinin azalması, reklam gelirlerinin azalması demek. Daha az kullanıcı ziyareti, daha az sayfa görüntüleme ve azalan reklam gösterimleri direkt olarak reklam gelirlerinde sert düşüşlere neden oluyor.
— Gelirlerinin azalması ise ilk olarak haber sitelerindeki istihdamı etkiliyor. Daha az sayıda gazeteci ile haber üretiminin gerçekleştirilmesi, üretilen haberin niteliğini olumsuz yönde etkileyecektir.
HALÜSİNASYON RİSKİ YÜKSEK
— Haber çeşitliliği ve derinliği ilerleyen süreçte azalmaya başlayabilir. Ayrıca kullanıcıların haberleri yapay zekâ özetlerinden takip etmesi ve haber sitesine tıklamaması haber kuruluşlarının marka değerini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu durumun bir diğer sonucu ise haber sitelerine yönelik güven algısının zayıflamasıdır.
— Dahası yapay zekâ özetleri çok sayıda haber sitesinden atıf yaparak yeni bir metin oluşturduğu için her zaman halüsinasyon görme riskliyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu durumda eski bir gelişme güncel bir olayla hatalı ilişkilendirilebilir.
GÜNCEL BİLGİLERE ULAŞMAK İÇİN HALA GAZETECİ EMEĞİNE İHTİYAÇ VAR
Google’un yapay zekâ destekli özetleri, var olan içeriklerden besleniyor. Peki yayıncıların içeriklerini yapay zekâya kapatması ya da şirketlerin batması, ileride yapay zekânın da beslenecek taze haber bulamamasına yol açar mı?
Doç. Dr. Berk Çaycı, “Yapay zekâ sisteminde var olan bilgiye erişebilir, işleyebilir, sınıflandırabilir ve özetleyebilir. Sisteminde veri olmadığı taktirde içerikte üretemeyecektir. Günümüz şartlarında yapay zekâ herhangi bir olay yerine gazeteci gönderemez, tek başına bir mahkemeyi takip edemez. Olağanüstü dönemlerde sahada tek başına yer alamaz. Güncel bilgilere ulaşmak için hala gazeteci emeğine ihtiyaç vardır. Bu bağlamda haberi üretmek ile haberi özetlemek arasındaki farkın iyice anlaşılması gerekiyor” diye konuştu.
KENDİ KAYNAĞINI TÜKETME RİSKİNİ ORTAYA ÇIKIYOR
“Şu an için Google’ın yapay zekâ özetleri çok sayıda konu için internette var olan bilgileri özetleyen nitelikte. Bu sebeple yeni içeriklerin haber siteleri tarafından üretilmemesi güncel, özgün ve doğrulanmış haberlerin sayısının azalmasına sebep olacaktır. Özgün haber içeriklerinin sayısı azaldıkça yapay zekâ özetlerinde kullanılacak kaynakların sayısı da azalacaktır” diyen Çaycı Google haber sitelerinin üretim maliyetine katkıda bulunmazsa sistemin sürdürülebilir olmayacağının altını çizdi.
Çaycı, “İnternette her zaman veri olacaktır. Ancak Google’ın yapay zekâ özetleriyle geliştirdiği yeni model kendi kaynağını tüketme riskini ortaya çıkarıyor. Haber siteleri algoritmaların içeriklerine erişimini sınırlayarak önlemler almaya başlayabilir. Bu gelişme yapay zekâ özetlerinin niteliksiz hale gelmesiyle sonuçlanabilir” dedi.
Google, içeriklerle kullanıcı arasında bir köprü olmanın ötesine geçiyor. Google artık haber sitelerine sadece kullanıcı yönlendirmiyor, haber sitelerinin içeriklerinden kendi yapay zekâ özetlerini üreten bir yapıya bürünüyor. Haber siteleri üretim maliyetlerini üstlenirken Google buradan direkt olarak kullanıcı verisi, reklam geliri ve ekonomik değer üretiyor. Bu süreçte haber içeriklerinin üretim maliyeti yayıncılarda kalmaya devam ediyor. Ayrıca yayıncıların gelir kaynaklarının da azalmasına sebep oluyor.
Doç. Dr. Berk Çaycı
REKLAM GELİRİYLE TELİF ANLAŞMASI AYNI ŞEY DE DEĞİL
Google’ın arama sonuçlarında önemli bir yere sahip olan çevrimiçi tartışma platformu Reddit, 2024 yılında Google ile yıllık yaklaşık 60 milyon dolar değerinde bir anlaşma imzalamış ve içeriklerinin yapay zekâ modellerinin eğitilmesinde kullanılmasına izin vermişti.
Peki bu anlaşmalar medya sektörünün kaybettiği reklam gelirini karşılamaya yeterli mi? Küçük ve yerel haber siteleri bu pazarlıkların dışında kalarak yok mu olacak?
Doç. Dr. Berk Çaycı, Reddit gibi büyük platformlarla yapılan milyon dolarlık telif anlaşmalarının sektörün tamamının kaybettiği reklam gelirlerini telafi etmeyeceğini, küçük ve yerel yayıncıların sürecin tamamıyla dışında kalacağını, bu durumun onlar için varoluşsal bir soruna dönüşebileceğini ifade etti.
“Ayrıca reklam geliriyle telif anlaşması aynı şey de değildir. Burada şuna dikkat etmek gerekir; yapay zekâ özetleri kullanıcıların haber sitelerine yönelmesini azaltabilir. Kullanıcı haber sitelerine girmediği taktirde ya da daha az ziyaret ettiği durumda haber sitesiyle arasındaki bağ zayıflar. Haber siteleri ile kullanıcı arasındaki etkileşim azalacağı için reklam gelirleri de düşmeye başlayacaktır. Burada sadece büyük haber siteleri ve kuruluşlar arasında telif anlaşmalarının yapılması önemli bir sorundur. Eğer küçük ve yerel haber siteleri bu pazarlığın dışında kalırsa ciddi gelir kayıplarına uğrayacaklardır” diyen Çaycı şu detayları verdi:
“Küçük ve yerel haber siteleri bu süreçte hem ziyaretçi trafiğinde hem de reklam gelirlerinde ciddi düşüler yaşayabilir. Bu durum sektördeki rekabet şanslarını ortadan kaldıracaktır. Bu durumu önlemek için yapay zekâ özetleri ve modeli geliştirmek maksadıyla kullanılan her içerik için kullanım karşılığında ödemelerin medya kuruluşlarına yapılması gerekiyor. Bu süreçte yapılması gereken sadece sektördeki büyük kuruluşlarla telif anlaşması yapmak değildir. Küçük ve yerel haber sitelerini de kapsayan şeffaf bir gelir paylaşım modelinin hayata geçirilmesi gerekiyor.”
GOOGLE OLMADAN OKURA ULAŞMAK MÜMKÜN MÜ?
Berk Çaycı, “Yayıncılar, önümüzdeki dönemde Google ile ilişkilerini yeniden düzenlemek durumunda kalacaktır” dedi ve izlenebilecek yolları anlattı:
— Bazı kuruluşlar Google botlarının içeriklerine sınırlı erişim vermeyi değerlendirecektir. Bazı kuruluşlarsa içeriklerini lisanslayarak yeni bir gelir ve dağıtım modeli oluşturmayı deneyecektir.
— Bu süreçte farklı dijital yollar da deneyeceklerdir. En önemli alternatiflerden bir tanesi olarak, bazı haber sitelerinin kendi haber arşivlerine dayanan özgün yapay zekâ tabanlı sohbet botlarını geliştirmeyi denemesi bekleniyor.
— Ayrıca kullanıcılarla doğrudan ilişkili dijital kanallar, akıllı bildirimler, ücretli abonelik modelleri ve bültenler sunarak Google’ı tek trafik kaynağı olmaktan çıkarma stratejisi kullanımı yaygınlaşacaktır.
